Uwaga Przedsiębiorco! Nadchodzi nowe postępowanie w sprawach gospodarczych

Projekt nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego przewiduje liczne zmiany w dotychczasowym kształcie procedury cywilnej, zwłaszcza jeśli chodzi o przepisy dotyczące przedsiębiorców. Nowa ustawa, powstająca z inicjatywy Ministerstwa Sprawiedliwości, ma przywrócić odrębne postępowanie w sprawach gospodarczych, usunięte z kodeksu w 2012 roku. Projekt przewiduje wprowadzenie do ustawy nowego działu zatytułowanego: „Postępowanie w sprawach gospodarczych”. Ma on dotyczyć spraw ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.

Głównym celem ustawodawcy jest reakcja na znaczący wzrost liczby spraw wpływających do sądów gospodarczych. Od 2012 do 2017 roku wzrosła ona z 1,44 mln do 1,97 mln. Nowelizacja ma również usprawnić przebieg procesu. Przeciętnie czas trwania postępowania w sprawach gospodarczych wynosi około 16 miesięcy w sądach okręgowych. W sądach rejonowych, niewiele szybciej – trwa to bowiem 14 miesięcy.

Jak będzie wyglądało nowe postępowanie w sprawach gospodarczych?

Po pierwsze, ustawodawca po raz kolejny kładzie nacisk na pozasądowe metody rozwiązywania sporów. Proponuje zaostrzenie przepisów. Ma ono polegać na tym, że strona uchylająca się od polubownych sposobów lub godząca się na drogę pozasądową jedynie w złej wierze, zostanie obciążona kosztami procesu niezależnie od wyniku sprawy.

Co warte podkreślenia, nowelizacja przewiduje wyjątek od reguły stosowania omawianego trybu
w sprawach między przedsiębiorcami. Dotyczy on osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Tacy przedsiębiorcy będą mogli wnosić o rozpoznanie sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu gospodarczym. W tym celu konieczne będzie złożenie wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie zwykłym. Żądanie takie będzie wiążące dla sądu, który w jego wyniku będzie zmuszony procedować na podstawie przepisów ogólnych. Ważne jest również zachowanie odpowiedniego terminu do dokonania takiej czynności. Wynosi on tydzień od dnia doręczenia wnioskodawcy pisemnych pouczeń, a jeśli doręczenie takich pouczeń nie było konieczne[1] – należy taki wniosek zawrzeć w pozwie lub pierwszym składanym w sprawie piśmie procesowym.

Usprawnienie komunikacji sądu ze stronami – wskazanie adresu e-mail

Kolejnym, ciekawym novum charakteryzującym postępowanie w sprawach gospodarczych jest wprowadzenie obowiązku wskazania adresu poczty elektronicznej strony w pozwie lub pierwszym piśmie procesowym wniesionym po doręczeniu odpisu pozwu. W przypadku jego braku – złożenie oświadczenia, że strona adresu takiego nie posiada. Niedopełnienie tego obowiązku stanowić będzie brak formalny pisma i uniemożliwi  nadanie mu prawidłowego biegu. W ocenie ustawodawcy ma to usprawnić komunikację sądu ze stronami.

Powoływanie twierdzeń i dowodów

Przepisy nowelizacji obejmują także nałożenie na powoda obowiązku powołania wszystkich twierdzeń i dowodów w pozwie. Pozwany musi to zrobić natomiast w odpowiedzi na pozew. Później powoływane twierdzenia i dowody mają być pomijane jako spóźnione. Jednak jeżeli strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe lub potrzeba ich powołania wniknęła później, będzie miała dwa tygodnie na ich przedstawienie. Termin ten liczony będzie od dnia, w którym ich powołanie stało się możliwe, bądź w którym wynikła potrzeba ich powołania.

Ważną zmianą jest również wprowadzenie swoistej hierarchii dowodów. Ustawodawca na jej szczycie umieścił bowiem dowody z dokumentów. Dowód z zeznań świadka został sklasyfikowany
w projekcie nowelizacji jako ostateczność. Sąd będzie mógł z niego skorzystać dopiero po wyczerpaniu wszystkich innych środków dowodowych. Co więcej – tylko w sytuacji gdy mimo to do wyjaśnienia pozostaną fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Umowa dowodowa

Projekt nowelizacji przewiduje także nieznaną dotąd polskiemu porządkowi prawnemu instytucję umowy dowodowej. Umożliwia ona stronom wyłączenie określonych dowodów w postępowaniu w jednej lub kilku sprawach. Zarówno tych, które już się toczą, jak i tych, które mogą powstać w przyszłości. Umowa dowodowa została dokładnie opisana przez ustawodawcę w art. 4588 projektu nowelizacji i przedstawia się następująco:

  • musi zostać zawarta na piśmie lub ustnie przed sądem – w przeciwnym razie będzie nieważna;
  • nieważnością będzie skutkowało także zawarcie takiej umowy pod warunkiem lub
    z zastrzeżeniem terminu;
  • dowód, który został przeprowadzony przed sądem, a następnie objęty umową dowodową nie traci swojej mocy;
  • sąd nie może dopuścić z urzędu dowodu objętego umową dowodową;
  • zarzut nieważności umowy dowodowej będzie można podnieść: a) najpóźniej na posiedzeniu, na którym się na nią powołano;  b) w odpowiedzi na pismo procesowe,
    w którym się na nią powołano.

Wyznaczenie sądowi terminu na rozpoznanie sprawy gospodarczej oraz pozostałe zmiany

Istotną kwestią jest wyznaczenie przez ustawodawcę sądom terminów na rozpoznanie sprawy gospodarczej. Przepisy nowelizacji zobowiązują sąd do podejmowania czynności w taki sposób, by rozstrzygnięcie zapadło nie później niż 6 miesięcy od dnia złożenia odpowiedzi na pozew[2].

Do wyroków wydanych w pierwszej instancji w postępowaniu gospodarczym stosowane mają być przepisy art. 492 § 1 i 2 kodeksu postępowania cywilnego w obecnym brzmieniu[3], a co za tym idzie, strona – analogicznie do nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym – będzie mogła na podstawie takiego wyroku zwrócić się do komornika celem wszczęcia przez niego egzekucji i zabezpieczenia swoich roszczeń.

Przepisy nowelizacji przewidują dla powoda możliwość żądania zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego równowartości lub innego przedmiotu. Będzie to możliwe jednakże jedynie w przypadku istotnej zmiany okoliczności. W sprawach o świadczenie powtarzające się dotyczy to rozszerzenia o świadczenia za kolejne okresy.

Oprócz opisanych wyżej wyjątków, nowelizacja jasno statuuje, iż powód nie ma możliwości występowania z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych. Niedopuszczalne na podstawie przepisów nowelizacji jest także wystąpienie z powództwem wzajemnym.

Czy odrębne postępowanie w sprawach gospodarczych to zmiana na lepsze?

Zmiany proponowane przez ustawodawcę w nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego są odpowiedzią na ciągły wzrost wpływających do sądów spraw gospodarczych. Zmierzają również do usprawnienia, przyspieszenia i ułatwienia procesów między przedsiębiorcami poprzez przywrócenie odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych w Polsce. Wprowadzenie zaostrzonych reguł prekluzji dowodowej oraz wyznaczenie sądom terminów na rozpoznanie spraw wydają się rozsądnymi sposobami na osiągnięcie wyznaczonego celu. Musimy jednak pamiętać, iż dopiero zderzenie powyższych idei z rzeczywistością i praktyka sądów zweryfikuje ich skuteczność.

 

 

 

[1] W przypadku kiedy dana osoba jest zastępowana przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej.

[2] względnie uzupełnienia jej braków formalnych bądź upływu terminu na ich usunięcie.

[3] § 1.Nakaz zapłaty z chwilą wydania stanowi tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności. §2.Powód wnosząc o dokonanie zabezpieczenia jest obowiązany wskazać sposób zabezpieczenia. Sąd na wniosek pozwanego może ograniczyć zabezpieczenie według swego uznania. Przepis art. 742(uchylenie lub zmiana prawomocnego postanowienia, którym udzielono zabezpieczenie) oraz przepisy o ograniczeniu zabezpieczenia przeciwko Skarbowi Państwa stosuje się odpowiednio.

Share This: