Istotne zmiany w KPC

Projekt nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego ma zrewolucjonizować procedurę cywilną. Zmiany te mają doprowadzić do wzrostu efektywności wymiaru sprawiedliwości, w tym do skrócenia czasu trwania postępowań przed sądami cywilnymi. Projektowane zmiany swoim zakresem obejmują praktycznie wszystkie etapy postępowania i mają daleko idący charakter. W niniejszym artykule zostaną omówione wyłącznie najistotniejsze zmiany, w tym przede wszystkim projektowana organizacja postępowania przed sądem.

Możliwość oddalenia powództwa na początkowym etapie postępowania

Zgodnie z projektowanym art. 1911 § 1 k.p.c. sąd będzie mógł oddalić powództwo na posiedzeniu niejawnym, jeśli uzna, że m.in. z treści pozwu i załączników wynika oczywista bezzasadność powództwa. W takim przypadku nie będzie konieczne doręczenia pozwanemu odpisu pozwu. Sąd natomiast będzie zobligowany sporządzić z urzędu uzasadnienie takiego wyroku. W wyroku zostanie wyjaśnione dlaczego powództwo zostało uznane za oczywiście bezzasadne. Zgodnie z projektowanymi zmianami wyrok z uzasadnieniem będzie doręczony wyłącznie powodowi, który na zasadach ogólnych będzie mógł zaskarżyć wyrok.

Organizacja postępowania

Zwiększeniu efektywności postępowania przed sądem ma służyć zmiana jego organizacji, która jak wynika z uzasadnienia projektu, ma opierać się na następujących założeniach:

  • postępowanie sądowe podlega planowaniu,
  • podstawą planu jest znajomość stanowisk wszystkich stron,
  • rozprawa jest prowadzona tylko w razie rzeczywistej potrzeby.

Zdaniem projektodawców efektywne prowadzenie postępowania przed sądem wymaga przede wszystkim jego szczegółowego zaplanowania. Zaplanowana powinna być m.in. kolejność czynności procesowych sądu oraz stron, a także kolejność przeprowadzania dowodów.

Obligatoryjna odpowiedź na pozew

Aby móc właściwie rozplanować postępowanie, zdaniem projektodawców, sąd powinien znać żądania, twierdzenia o faktach i wnioski dowodowe wszystkich stron. Jest to konieczne, aby ustalić, co jest między stronami sporne. Z tego względu projekt przewiduje, że wniesienie odpowiedzi na pozew będzie obowiązkiem strony pozwanej, a nie jak dotychczas jej uprawnieniem. Zmiana w tym zakresie jest niezwykle istotna. Jeśli pozwany w przepisanym terminie nie złożył odpowiedzi na pozew, sąd będzie mógł wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym.

Jeśli sąd uzna, że informacje i stanowiska stron będą niewystarczające, będzie mógł zarządzić wymianę pism przygotowawczych. Wymiana pism przygotowawczych będzie mogła być zarządzona także w sprawach zawiłych lub obrachunkowych.

Posiedzenie przygotowawcze

Projektowane zmiany przewidują wprowadzenie w art. 205 4 § 1 k.p.c. instytucji posiedzenia przygotowawczego. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy, posiedzenie przygotowawcze ma mieć formę niesformalizowanej debaty sędziego, stron i pełnomocników. Posiedzenie przygotowawcze ma służyć rozwiązaniu sporu bez potrzeby prowadzenia dalszych posiedzeń, zwłaszcza rozprawy. Udział w posiedzeniu przygotowawczym ma być co do zasady obowiązkowy dla stron i ich pełnomocników.

Plan rozprawy

Jeśli nie uda się rozwiązać sporu, na posiedzeniu przygotowawczym zostanie sporządzony z udziałem stron plan rozprawy. Zgodnie z projektowanym art. 2059 § 1 k.p.c. plan rozprawy ma zawierać rozstrzygnięcia co do wniosków dowodowych stron. Plan rozprawy może zawierać także m.in. określenie przedmiotów żądań stron i ustalenie, które fakty pozostają pomiędzy stronami sporne. Częścią planu rozprawy mogą być także terminy posiedzeń i innych czynności w sprawie, kolejność i terminy przeprowadzenia dowodów, termin zamknięcia rozprawy lub ogłoszenia wyroku.

Rozprawa nie zawsze będzie niezbędna

Autorzy projektu ustawy podkreślają, że prawo obywatela do sądu nie może być utożsamiane z prawem do rozprawy. Sąd powinien dokonać wyboru takiego sposobu załatwienia sprawy, który będzie najbardziej efektywny, ale nie pozbawi strony możliwości swoich praw. Zgodnie z projektowanym art. 206 1 k.p.c. do rozstrzygnięcia sprawy powinno dojść co do zasady na pierwszym posiedzeniu wyznaczonym na rozprawę.

W kolejnych artykułach zostaną omówione pozostałe projektowane zmiany.

Share This: