Co zrobić gdy dłużnik przed upadłością wyzbywa się majątku?

Prawo upadłościowe (art. 127-130) wskazuje, że określone czynności prawne upadłego pozostają bezskuteczne w odniesieniu do masy upadłości. W praktyce jednak przepisy te nie zapewniają odpowiedniej ochrony wierzycieli. Problem ten dostrzegł ustawodawcza i zaproponował zmiany, które zapewnią ochronę wierzycieli, a dłużnikom uniemożliwią zbywanie majątku w celu uniknięcia spłaty wierzycieli.

Bezskuteczność czynności dokonanych przed ogłoszeniem upadłości

Dotychczas efekt w postaci bezskuteczności czynności w stosunku do masy upadłości jest bardzo dotkliwy. Po pierwsze, w określonych sytuacjach bezskuteczność następuje z mocy prawa. Po drugie, prowadzi do zaspokojenia długów upadłego bezpośrednio ze składników objętych wcześniejszym rozporządzeniem.

Ustawodawca, w zależności od rodzaju działania dłużnika, przyjął, że bezskuteczne pozostają czynności dokonane nawet na rok przed zgłoszeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. W niektórych przypadkach termin ten jest jednak krótszy i wynosi sześć miesięcy. Oznacza to, że datą graniczną jest złożenie wniosku o upadłość.

Jak przepisy działają w praktyce?

Nierzetelni dłużnicy rozporządzają składnikami swojego majątku w celu wyłączenia go z masy upadłości. Nie składają wniosku o ogłoszenie upadłości, wybierają za to drogę postępowania restrukturyzacyjnego. Nawet jeśli po jego otwarciu okaże się, że skuteczna restrukturyzacja przedsiębiorstwa jest nierealna, przeprowadzenie postępowania zajmuje od kliku do kilkunastu miesięcy. Dopiero w następnym kroku dłużnik składa wniosek o ogłoszenie upadłości. Do tego czasu zazwyczaj upływa już termin liczony od dnia dokonania czynności obciążającej majątek dłużnika.

W obecnym stanie prawnym, nie istnieje norma, która pozwala powstrzymać działania nierzetelnych dłużników. W praktyce, wierzyciel, który chce zwalczyć działania dłużnika pozostaje uzależniony od pomocy sądu upadłościowego. Wierzyciel powinien, mimo trwania postępowania restrukturyzacyjnego, złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika. Ważne, aby dokonał tego przed upływem terminu, w którym stwierdzenia bezskuteczności czynności dłużnika żądać już nie można.

Sąd upadłościowy nie może takiego wniosku rozpoznać pozytywnie, skoro toczy się postępowanie restrukturyzacyjne wobec tego samego podmiotu. We wniosku wierzyciela należy wskazać na niskie prawdopodobieństwo skutecznego przeprowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego oraz realne ryzyko upływu terminu, który pozwoli ubezskutecznić czynność rozporządzającą dłużnika. Niektóre sądy wstrzymują rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości do czasu ostatecznego wyjaśnienia efektywności postępowania restrukturyzacyjnego. Działanie takie nie ma jednoznacznej podstawy prawnej, ale służy załataniu luki prawnej. W przypadku umorzenia lub zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego, rozpatrują wniosek wierzyciela o ogłoszenie upadłości.

Jest to rozwiązanie wypracowane w praktyce orzeczniczej, aby utrudnić wyzbywanie się majątku przez dłużnika. Oznacza to, że skuteczna ochrona masy upadłości pozostaje uzależniona od sądu upadłościowego.

Na czym mają polegać zmiany?

Ustawodawca dostrzegł tę lukę prawną. Do Sejmu wpłynął projekt ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Proponowane zmiany objęły również ustawę prawo upadłościowe.

W myśl treści projektu, do ustawy planowane jest art. 131a o treści:

Jeżeli upadłość ogłoszono w wyniku rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości złożonego nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego albo od dnia uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, przez dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 127–130, rozumie się dzień złożenia wniosku restrukturyzacyjnego.

Skutkiem uchwalenia zmiany byłoby faktyczne przedłużenie terminów, w których chroniona pozostaje masa upadłości. W konsekwencji zaś – wierzyciele. Jeżeli postępowanie upadłościowe zostanie poprzedzone przez restrukturyzację, to dzień złożenia wniosku o otwarcie restrukturyzacji wstrzyma możliwość utrwalenia czynność dłużnika. Będzie on biegł dalej, tylko o ile dłużnik lub wierzyciel nie złoży w odpowiednim terminie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Zniknie również uzasadnienie dla wszczynania zbędnych postępowań restrukturyzacyjnych jedynie w celu próby wyprowadzenia majątku przez dłużnika. To pozwoli na odciążenie, chociażby w pewnym zakresie, sądów gospodarczych.

Projekt ustawy w omawianym zakresie należy ocenić pozytywnie. Odpowie na realne problemy, z którymi spotykają się wierzyciele oraz sądy. W prosty sposób doprowadzi do zwiększenia skuteczności postępowań upadłościowych i ochrony majątku, z którego zaspokajani będą wierzyciele.

Share This: