Nowa licencja ustawowa dla osób niewidomych, niedowidzących lub osób z niepełnosprawnościami uniemożliwiającymi zapoznanie się z drukiem

Na stronie internetowej MKiDN został opublikowany projekt z dnia 26 czerwca 2018 r. ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o ochronie baz danych („Projekt”). W ramach Projektu, ma zostać dokonana implementacja do ustawodawstwa polskiego wymogów zawartych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1564 z dnia 13 września 2017 r. („Dyrektywa”). Celem Dyrektywy, jest zaś stworzenie ram prawnych ułatwiających osobom niewidomym, słabowidzącym lub osobom z niepełnosprawnościami uniemożliwiającymi zapoznawanie się z drukiem, korzystanie z książek i innych materiałów drukowanych.

Nowa forma dozwolonego użytku

Projekt dokonuje poszerzenia, a jednocześnie doprecyzowania, wyjątku od praw wyłącznych określonego obecnie w art. 331 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, na potrzeby zapewnienia szczególnej ochrony osobom niewidomym, słabowidzącym lub osobom z innymi niepełnosprawnościami uniemożliwiającymi zapoznanie się z drukiem. Podstawową funkcją nowych regulacji zawartych w Projekcie ma być zapewnienie jak najszerszej dostępności, dla takich osób, utworów rozpowszechnionych w odpowiednim formacie.

Na rzecz jakich podmiotów będzie ustalony wyjątek?

Beneficjentami nowej formy dozwolonego użytku opisanej w Projekcie mają być osoby:
(i) niewidome,

(ii) z niepełnosprawnością wzroku niepoddającą się korekcji w takim stopniu, aby funkcja wzroku tych osób stała się zasadniczo równoważna z funkcją wzroku osób bez takiej niepełnosprawności, oraz

(iii) osoby, z ograniczoną zdolnością postrzegania lub czytania, które w związku z tym nie są w stanie czytać utworów wyrażonych słowem w takim samym stopniu jak osoby bez takiej niepełnosprawności.

Niezależnie od beneficjentów końcowych, o których mowa powyżej, do Projektu wprowadza się również bardzo szeroką definicję tzw. podmiotów upoważnionych, które mają zostać upoważnione do tworzenia i rozpowszechniania kopii utworów w dostępnym formacie. Podmiotem upoważnionym może być każda jednostka sektora finansów publicznych lub niedziałająca w celu osiągnięcia zysku, organizacja prowadząca działalność pożytku publicznego, która w ramach swoich statutowych zadań prowadzi działania na rzecz beneficjentów.

Jakie przedmioty praw wyłącznych będą objęte nową licencją ustawową?

Nowa licencja ustawowa będzie obejmować swoim zakresem korzystanie z utworów wyrażonych słowem pisanym, symbolami matematycznymi lub znakami graficznymi oraz związanymi z nimi ilustracjami. Będą nią więc objęte głównie książki, gazety lub inne czasopisma ukazujące się w formie druku lub w postaci cyfrowej.

Najistotniejszym novum przewidzianym w Projekcie jest jednak objęcie nowym wyjątkiem również programów komputerowych oraz twórczych baz danych (które to utwory są obecnie wyłączone z pod instytucji dozwolonego użytku).

Co będzie można zrobić w ramach przyznanej licencji?

Nowa forma dozwolonego użytku daje podstawę do zwielokrotniania utworów w celu stworzenia tzw. kopii utworów w dostępnym formacie. Następnie zaś, zezwala na rozpowszechnienie tak powstałych kopii. Kopia utworu w dostępnym formacie będzie powstawała w wyniku modyfikacji formy utworu wyjściowego (np. książki drukowanej lub cyfrowej). W konsekwencji tej modyfikacji, powstanie wersja (kopia) utworu odpowiednio dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych, tj. np. książka elektroniczna (tzw. e-book) lub egzemplarz książki wydrukowany przy użyciu alfabetu Braille’a.

Kiedy dojdzie do uchwalenia ostatecznej wersji nowelizacji?

Ustawa nowelizująca prawo autorskie w powyższym zakresie musi zostać uchwalona przez polskiego ustawodawcę do 11 października 2018 r. (termin na wdrożenie Dyrektywy).

Share This: