Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych – NOWE ZASADY

Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych ulegnie zaostrzeniu. Wysokie kary pieniężne, nowe środki karne i szeroki zakres odpowiedzialności nawet za czyny popełnione przed wejściem w życie nowej ustawy – to tylko niektóre z elementów projektu nowelizacji ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych.

Podstawowe założenia nowelizacji

Podstawowym założeniem nowelizacji jest rezygnacja z wymogu skazania osoby fizycznej, jako elementu poprzedzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego.

Kolejnym novum jest odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyny popełnione przez osoby fizyczne np. pracowników.

Ustawodawca zdecydował się także na wprowadzenie tzw. winy anonimowej. Oznacza to, że podmiot zbiorowy poniesienie odpowiedzialność nawet, gdy nie ustalono konkretnego sprawcy czynu zabronionego.

Zaostrzenie sankcji

Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych zostanie zaostrzona i rozszerzona. Wymiar kary pieniężnej zostanie zwiększony do 30 milionów złotych (obecnie górna granica wynosi 5 milionów złotych). Nowelizacja przewiduje także niezwykle surową karę, to jest rozwiązanie lub likwidacje podmiotu zbiorowego.

Projekt ustawy wprowadza także nowe, dolegliwe środki karne, które mogą być stosowane zamiast kar lub równolegle z nimi. Środki karne obejmują m.in. stałe albo czasowe zamknięcie oddziału podmiotu zbiorowego lub zakaz prowadzenia działalności gospodarczej określonego rodzaju.

Jedną z kontrowersyjnych propozycji zawartych w ustawie jest możliwość jej stosowania do czynów popełnionych przed jej wejściem w życie. Takie rozwiązanie budzi poważne wątpliwości w zakresie jego konstytucyjności. Zasada niedziałania prawa wstecz stanowi bowiem jedną z podstawowych zasad porządku prawnego i gwarancją jego stabilności.

Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych jeszcze przed wydaniem wyroku

Poza surowymi karami, które mogą być stosowane po wydaniu wyroku, projekt wprowadza także szereg nowych środków zapobiegawczych, które będą mogły być stosowane już na etapie postępowania przygotowawczego. Celem ich zastosowania ma być zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania lub zapobiegnięcie popełnieniu nowego przestępstwa.

Nowe środki zapobiegawcze obejmą m.in.:

  • zakaz zawierania umów określonego rodzaju (np. umów sprzedaży),
  • wstrzymanie wypłat, dopłat lub subwencji,
  • ustanowienie zarządu przymusowego (kontrolę nad organizacją przejmuje wówczas osoba wskazana przez sąd).

Te i inne wskazane w ustawie środki zapobiegawcze będą mogły być stosowane w czasie trwania całego postępowania karnego, aż do czasu wydania prawomocnego wyroku. Projekt ustawy nie przewiduje bowiem maksymalnego okresu, na jaki środek zapobiegawczy może zostać orzeczony.

W praktyce oznacza to, że przez cały czas trwania postępowania karnego (nawet kilka lat), zanim zapadnie wyrok, podmiot zbiorowy będzie miał ograniczone możliwości prowadzenia działalności gospodarczej.

Jak przygotować się na nadchodzące zmiany?

Surowe kary pieniężne, a także dokuczliwe środki karne, które mogą być stosowane na długo przed wydaniem wyroku powinny motywować przedsiębiorców do wprowadzenia wewnętrznych procedur, które pozwolą na ograniczenie ryzyka podlegania odpowiedzialności karnej.

Dynamiczne zmiany w zakresie korporacyjnej odpowiedzialności (m.in. projekt ustawy o jawności życia publicznego, ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu) powinny skłaniać przedsiębiorców do wdrażania wewnętrznych procedur zgodności tzw. compliance. Odpowiednie procedury pozwolą na wczesną identyfikację potencjalnych zagrożeń wynikających z wejścia ustawy w życie.

Share This:

Dodaj komentarz