Ułatwienia w egzekucji

Nowe zmiany ustawowe mają spowodować ułatwienia w egzekucji. Na początku 2019 roku wchodzi w życie szereg zmian w Kodeksie postępowania cywilnego.

Błędny adres pozwanego to uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności.

W obecnym stanie prawnym, sąd może zawiesić natychmiastową wykonalność wyroku zaocznego:

  • jeżeli wyrok ten został wydany z naruszeniem przepisów o dopuszczalności jego wydania albo
  • jeżeli pozwany uprawdopodobni, że jego niestawiennictwo było niezawinione, a przedstawione przez pozwanego okoliczności wywołują wątpliwości co do zasadności wyroku zaocznego.

Pozwany musiał wykazać, że nie podjął czynności w sprawie bez swojej winy. Dodatkowo, podważyć zasadność wyroku zaocznego. Tymczasem, bardzo często podstawą biernego zachowania pozwanego pozostaje wysłanie korespondencji sądowej na błędny adres. To znaczy taki, pod którym pozwany nie przebywa. Konsekwencją pozostaje brak faktycznego doręczenia pozwu. Sąd natomiast uznaje przesyłkę za doręczoną. Jako, że adres pozwanego wskazuje powód, mimo najszczerszych chęci, może nie dysponować aktualnym adresem pozwanego.

Zgodnie z uchwaloną nowelizacją, sąd będzie mógł uchylić rygor natychmiastowej wykonalności nadany wyrokowi zaocznemu. Warunkiem pozostanie wykazanie przez pozwanego, że odpis pozwu doręczono mu na adres, pod którym w tamtej chwili nie przebywał. Pozwany będzie musiał przekonać sąd, że chwili próby doręczenia pozwu zamieszkiwał (nawet czasowo) pod innym adresem. Zaproponowane przez ustawodawcę rozwiązanie stanowi ukłon ku dotychczasowej praktyce sądów. W podobnych sytuacjach poszukiwały furtki, aby stanąć po stronie pozwanych. Pozbawione były jednak uprawnienia do uchylania rygoru natychmiastowej wykonalności.

Nowe wydziały w sądach.

W sądach rejonowych powołane zostaną wydziały egzekucyjne. Przejmą realizację znacznej części czynności dotyczących egzekucji. Obecnie odpowiadają za nie wydziały cywilne. W zakresie obowiązków wydziałów egzekucyjnych znajdzie się nadawanie klauzul wykonalności (m.in. prawomocne wyroki, akty notarialne, niektóre ugody sądowe). Zajmą się one również nadzorem nad działalnością komorników.

W wyniku zmiany treści art. 759 § 2 kodeksu postępowania cywilnego, komornik będzie związany oceną prawną dokonaną przez sąd. Sąd będzie mógł zobowiązać komornika do złożenia sprawozdania z czynności dokonanych w związku z poleceniem sądu.

Sąd doręczy plan podziału z urzędu.

Jedną z podstawowych zmian mających spowodować ułatwienia w egzekucji jest wprowadzenie doręczenia planu podziału. Po sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości dłużnika, sąd zobowiązany jest sporządzić plan podziału uzyskanych środków pomiędzy wierzycieli. Dłużnikowi oraz wierzycielom przysługuje prawo do zaskarżenia takiego planu, jeżeli narusza ich interesy. W obecnym stanie prawnym, sąd doręcza stronom tylko zawiadomienie o sporządzeniu planu podziału. Z treścią planu można zapoznać się w sądzie. Wymaga to udania się do jego siedziby. Ewentualne zarzuty należy wnieść w terminie dwóch tygodni od dnia otrzymania zawiadomienia o sporządzeniu planu podziału. Co oczywiste, wniesienie zarzutów wymaga znajomości planu podziału oraz skontrolowania jego poprawności i rzetelności.

Egzekucję z nieruchomości prowadzi sąd miejsca położenia nieruchomości. Wierzyciel lub dłużnik często zamieszkuje w odległej części kraju. Zapoznanie się z planem podziału w krótkim czasie jest uciążliwe. Po nowelizacji, sąd zobowiązany będzie doręczyć stronom plan podziału środków, a nie jedynie zawiadomić o jego sporządzeniu. Wyeliminowana zostanie konieczność wizyty w sądzie, tylko po to, aby poznać treść planu podziału.

Obecnie termin na złożenia zarzutów biegnie od dnia zawiadomienia o sporządzeniu planu podziału i wynosi dwa tygodnie. Praktyka wskazuje, że zapoznanie się z planem podziału już w dniu zawiadomienia nie jest możliwe. Po zmianie termin również biegł będzie od doręczenia, ale strona będzie od razu dysponowała treścią planu podziału. To pozwoli na pełne i efektywne wykorzystanie dwutygodniowego terminu.

Wyjawienie majątku jednostek organizacyjnych.

Wyjawienie majątku jest procedurą, w której dłużnik obowiązany jest do wskazania składników swojego majątku, z których wierzyciel mógłby uzyskać zaspokojenie. Jeżeli dłużnik odmawia dokonania tej czynności lub nie stawia się przed sądem, dopuszczalne jest zastosowanie wobec niego środków przymusu. Są nimi na przykład grzywna lub nawet doprowadzenie przez Policję. W imieniu dłużników działających w formie jednostek organizacyjnych wyjaśnienia dotyczące majątku złożyć powinien umocowany przedstawiciel.

W praktyce niektórych sądów przyjęto, że w postępowaniu o wyjawianie majątku niedopuszczalne jest stosowanie środków przymusu, w stosunku do przedstawicieli jednostek organizacyjnych. Jako przyczynę wskazuje się, że środek przymusu może być stosowany tylko wobec dłużnika. Tym jest jednostka organizacyjna, nie jej przedstawiciel. Przedstawiciele jednostek organizacyjnych utrudniają postępowanie poprzez ignorowanie wezwań kierowanych przez sąd. Dłużnik będący osobą fizyczną może zostać zdyscyplinowany przez sąd, zaś przedstawiciel jednostki organizacyjnej – już nie.

Po nowelizacji również przedstawiciel nierzetelnego dłużnika będzie mógł zostać ukarany grzywną lub nawet doprowadzany na posiedzenie przez organy ścigania. Pozwoli to na usprawnienie postępowania oraz zrówna sytuację wierzycieli osób fizycznych i jednostek organizacyjnych.

Egzekucja na formularzu.

Ułatwienia w egzekucji ma spowodować również wprowadzenie urzędowych formularzy. Nowelizacja wprowadza do postępowania egzekucyjnego dwa rodzaje urzędowych formularzy. Pierwszy z nich obejmie wniosek o wszczęcie egzekucji kierowany do komornika. Drugi, obejmie skargę na czynności komornika. Skorzystanie z urzędowych formularzy nie będzie obowiązkiem. Z pewnością formularze ułatwią dokonanie czynności w toku egzekucji oraz pozwolą na uniknięcie błędów formalnych.

Szczególnie pozytywnie należy ocenić stworzenie formularza skargi. Składana jest z zasady w sytuacji nagłej i dla wielu podmiotów niecodziennej. Określenie urzędowego wzoru pozwoli na lepszą ochronę praw uczestników postępowania egzekucyjnego. Elementy konieczne dla rozpoznania ich żądania będą wskazane wprost.

Ustawodawca nałożył na komorników obowiązek doręczenia dłużnikowi formularza skargi na czynności komornika. Wzór skargi powinni otrzymać również strony i uczestnicy obecne podczas czynności egzekucyjnej dokonywanej poza kancelarią komornika.

Dokąd zaprowadzą nas zmiany.

Nowa ustawa o komornikach sądowych to jedna z wielu, które w najbliższym czasie dotkną postępowania egzekucyjnego. Omawiane zmiany należy ocenić jako pozytywne oraz zmierzające w dobrym kierunku, mają na celu znaczące ułatwienia w egzekucji. Rozwiązują codzienne problemy uczestników postępowania egzekucyjnego. Rzeczywistą rolę omawianych zmian będzie można ocenić dopiero po pewnym czasie, ale założenia pozostają słuszne.

Share This:

Dodaj komentarz