Nowe przepisy KSH związane z Ustawą o zasadach zarządzania mieniem państwowym

Od 1 stycznia 2017 roku możemy natknąć się na nowe przepisy KSH:  art. 201 § 5, art. 2011, art. 2281, art. 368 § 5, art. 3681 oraz art. 3931. Omawiane przepisy zostały wprowadzone Ustawą z dnia 16 grudnia 2016 roku Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym[1].

Omawiane nowości w KSH wprowadzają „symetryczne” zmiany w regulacjach dotyczących spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej. Żeby lepiej zrozumieć istotę nowych przepisów KSH, należy je odczytywać razem z przepisami Ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym[2].

Określenie zasad postępowania w zakresie rozporządzania składnikami aktywów trwałych lub dokonywania niektórych czynności prawnych

Zgodnie z nowymi art. 2281 i art. 3931 KSH: uchwała wspólników (walnego zgromadzenia) lub umowa (statut) spółki może określać zasady postępowania w zakresie rozporządzania składnikami aktywów trwałych lub dokonywania niektórych czynności prawnych.

Owe „zasady postępowania” to przykładowo obowiązek uzyskania zgody określonego organu spółki lub innego podmiotu (osoby trzeciej) na rozporządzenie składnikiem aktywów trwałych lub na dokonanie określonej czynności prawnej przez spółkę.

Omawiane przepisy korelują z przepisami UZZMP, ustawa ta bowiem w art. 17 wprowadza katalog czynności, których podjęcie przez spółkę powinno wymagać zgody walnego zgromadzenia. „Powinno”, ponieważ zgodnie z powołanym art. 17 UZZMP, podmiot uprawniony do wykonywania praw z akcji należących do Skarbu Państwa lub państwowa osoba prawna, w zakresie wykonywania praw z akcji w spółce, są obowiązane podejmować działania mające na celu określenie, w drodze uchwały walnego zgromadzenia lub w statucie tej spółki, że zgody walnego zgromadzenia wymagają czynności określone w art. 17 UZZMP.

Nasuwa się wniosek – przecież określenie w umowie/statucie spółki dodatkowych wymogów dotyczących rozporządzania składnikami aktywów spółki lub dokonywania przez spółkę czynności prawnych, było możliwe na podstawie dotychczasowych przepisów. A. Szumański trafnie wskazuje, że możliwość taka wynika z zasady swobody umów wyrażonej w art. 3531 KC, który w sposób niebudzący wątpliwości znajduje zastosowanie do spółek kapitałowych z mocy art. 2 KSH[3].

Po co więc powielać tą zasadę? Na to pytanie nie znajdziemy odpowiedzi. Dlatego też w części umożliwiającej wprowadzenie dodatkowych wymogów do umowy/statutu spółki nowe przepisy zostały słusznie uznane za zbędne[4].

Jedyne novum w zakresie omawianych, nowych przepisów KSH, stanowi możliwość wprowadzenia zasad rozporządzania składnikami aktywów trwałych lub dokonywana niektórych czynności prawnych „zwykłą” uchwałą wspólników/walnego zgromadzenia. Ta możliwość została z kolei uznana za „systemowo niebezpieczną”[5], ponieważ rodzi ryzyko podejmowania uchwał pod istniejący wcześniej, z góry określony stan faktyczny. Ponadto, podejmowanie tego rodzaju uchwał może godzić w interes wspólników głosujących przeciwko nim. Dodatkowo wskazano, że wprowadzenie w drodze „zwykłych” uchwał zgromadzenia wspólników/walnego zgromadzenia wymogu zgody na określone czynności spółki narusza zakaz wydawania zarządowi wiążących poleceń przez inne organy spółki w zakresie prowadzenia jej spraw.[6]

Dodatkowe wymogi dla członków zarządów spółek

Zgodnie z nowymi przepisami art. 201 § 5 KSH oraz art. 368 § 5 KSH, uchwała wspólników (walnego zgromadzenia) lub umowa (statut) spółki może określać wymagania jakie powinni spełniać kandydaci na stanowisko członka zarządu.

Dodatkowo, nowe art. 2011 i art. 3681 KSH wprowadzają możliwość określenia w uchwale wspólników (walnego zgromadzenia) lub w umowie (statucie) spółki, że członek zarządu jest powoływany przez radę nadzorczą po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego. Możliwe jest również określenie w uchwale wspólników (walnego zgromadzenia) lub w umowie (statucie) spółki zasad i trybu przeprowadzenia tego postępowania.

W omawianym zakresie, największe wątpliwości budzą korelaty wskazanych przepisów KSH zawarte w UZZMP. Art. 22 UZZMP określa bowiem katalog dodatkowych wymogów dla kandydatów na członków organów zarządzających spółek z udziałem Skarbu Państwa. Z drugiej jednak strony zgodnie z art. 23 UZZMP, podmiot uprawniony do wykonywania praw z akcji należących do Skarbu Państwa lub państwowa osoba prawna, w zakresie wykonywania praw z akcji w spółce, są obowiązane podejmować działania mające na celu wprowadzenie do statutów spółek, wobec których spółka z udziałem Skarbu Państwa lub państwowej osoby prawnej jest przedsiębiorcą dominującym w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, wymogów, o których mowa w art. 22 UZZMP.

Jak stwierdził A. Szumański[7], przepis art. 23 UZZMP wywołuje istotną wątpliwość czy wymogi stawiane członkom zarządu określone w art. 22 UZZMP działają ex lege czy też konieczne jest uprzednie wprowadzenie uch do umowy/statutu spółki. Przyjęcie bowiem jednej z powyższych koncepcji może wpłynąć na ważność powstania mandatu członka zarządu.

Podsumowanie

Nowe regulacje są częściowo zbędne. Dotyczy to w szczególności możliwości wprowadzenia w umowie/statucie spółki zasad postępowania w zakresie rozporządzania składnikami aktywów trwałych lub dokonywania niektórych czynności prawnych. Wątpliwości budzi możliwość wprowadzenia omawianych zasad „zwykłą” uchwałą wspólników (walnego zgromadzenia). Ponadto, sporne jest źródło obowiązywania dodatkowych wymogów dla członków zarządu w spółkach kapitałowych, której wspólnikami (akcjonariuszami) są Skarb Państwa albo państwowa osoba prawna. Podsumowując – znów mamy do czynienia z niefrasobliwością ustawodawcy.

[1] (Dz.U. z 2016 r. poz. 2260)

[2] (Dz.U. z 2016 r. poz. 2259, dalej jako „UZZMP”)

[3] A. Szumański, Nowe regulacje prawne spółek z udziałem Skarbu Państwa z uwzględnieniem zmian w kodeksie spółek handlowych obowiązujących od 1.01.2017 r., Przegląd Prawa Handlowego 3/2017, s. 4-14

[4] Ibidem

[5] Ibidem

[6] A zatem, zdaniem A. Szumańskiego prowadzi do naruszenia w spółce akcyjnej przepisu art. 3751 KSH, a w spółce z o.o. przepisu art. 219 § 2 KSH.

[7] Tak A. Szumański, Op. cit.

Share This:

Dodaj komentarz