Prawo prasowe – zatarcie skazania

Prasa może poinformować o zatartym skazaniu, jeżeli uzasadnia to cel społeczny publikacji

Problematyka dopuszczalności publikowania informacji o skazaniu, które uległo zatarciu dla wydawców, redaktorów naczelnych i dziennikarzy nie jest ani nowa, ani rzadko spotykana.

Do niedawna w orzecznictwie sądów dominował pogląd o bezwzględnym charakterze art. 106 KK (z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe) i przewidzianych w nim skutków prawnych jakie ma zatarcie skazania.

Następstwem tego stanowiska był niemal całkowity zakaz publikowania informacji o skazaniu, które uległo zatarciu. W praktyce sądy bowiem uznawały, że wydawca (lub inny podmiot wskazany w art. 38 Prawa prasowego tj. np. redaktor naczelny, dziennikarz), który zdecydował się na opublikowanie informacji o zatartym skazaniu jest odpowiedzialny za bezprawne naruszenie dóbr osobistych, gdyż doprowadził do publikacji nieprawdziwej informacji o skazaniu za przestępstwo.

Prowadziło to do swoistego kuriozum, w którym informacja obiektywnie prawdziwa, stawała się nieprawdziwą z uwagi na zastosowanie swoistej fikcji prawnej, a wydawca (lub inny podmiot wskazany w art. 38 Prawa prasowego tj. np. redaktor naczelny, dziennikarz), w istocie rzeczy ponosił odpowiedzialność cywilną za opublikowanie prawdziwej informacji, która była opublikowana w celu społecznym realizując konstytucyjną i ustawową funkcję prasy.

Za przełomowy w tym kontekście należy uznać wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2015 roku, którym Sąd Najwyższy przesądził że dopuszczalne jest publikowanie informacji o skazaniu, które uległo zatarciu w przypadku, gdy uzasadnia to cel społeczny.

W ocenie Sądu Najwyższego założenie, że w drodze fikcji prawnej można wyeliminować z rzeczywistości i pamięci ludzkiej fakty, które miału miejsce w przeszłości w wielu wypadkach prowadziło do wyników nie do pogodzenia z elementarnymi zasadami słuszności.

Z punktu widzenia podmiotów działających na rynku prasowym, w tym w szczególności osób zajmujących się dziennikarstwem śledczym publikujących w celu ochrony interesu publicznego jest to z pewnością istotne orzeczenie, które będzie pozwalało na skuteczniejszą obronę pozwanych oraz interesu publicznego w sprawach o naruszenie dóbr osobistych.

Istotne tezy z orzeczenia:

  1. opublikowanie informacji o zatartym skazaniu jest dopuszczalne, gdy wymaga tego interes społeczny;

  2. każdorazowo należy ustalić czy i jakie wnioski o cechach i właściwościach osoby skazanej w przeszłości pozwala wysnuć wiedza o popełnieniu przez nią przestępstwa;

  3. istotne znaczenie z punktu widzenia dopuszczalności publikacji ma odległość w czasie przestępstwa, skazania i jego zatarcia oraz późniejsze postępowanie tej osoby i wszelkie inne elementy, wpływające na obraz jej osobowości;

  4. ujawnienie informacji o zatartym skazaniu musi służyć zapewnieniu niezbędnej społeczeństwu informacji o rzeczywistym zagrożeniu ważnych wartości z powodu uzasadnionych obaw, że popełnione kiedyś przez osobę przestępstwo dowodzi, że nie daje ona rękojmi właściwej realizacji wykonywanych zadać.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2015 roku, sygn. akt I CSK 893/14 został wydany na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez prawników KZP.

Agnieszka Chajewska, starszy prawnik w Sektorze Media

Share This:

Dodaj komentarz